XI.12 - HOÀN CỐT
Tên Huyệt:
Huyệt ở chỗ lơm sau mỏm trâm chơm, (giống h́nh xương (cốt) tṛn (hoàn) v́ vậy gọi là Hoàn Cốt.
Tên Khác:
Hoàn Cốc.
Xuất Xứ:
Thiên 'Khí Huyệt Luận' (TVấn.58).
Đặc Tính:
+ Huyệt thứ 12 của kinh Đởm.
+ Huyệt
hội với kinh thủ Thái Dương và thủ Thiếu Dương.
Vị Trí:
Ở chỗ lơm phía sau và dưới mỏm xương chũm, sát bờ sau cơ ức đ̣n chũm.Giải Phẫu:
Dưới da là cơ ức-đ̣n-chũm, cơ gối đầu, cơ đầu dài, cơ trâm móng, cơ trâm lưỡi, cơ trâm hầu và cơ 2 thân.
Thần kinh vận động cơ là nhánh của dây thần kinh sọ năo số XI, nhánh cổ 2, nhánh dây thần kinh chẩm lớn, nhánh dây thần kinh dưới chẩm, các nhánh của dây thần kinh sọ năo số XII, IX và số VII.
Da vùng huyệt chi phối bởi tiết đoạn thần kinh C2.
Chủ Trị:
Trị răng đau, mặt sưng đau, mặt liệt, tai ù.
1. Phối Thiên Đỉnh (Đtr.17) + Tiền Cốc (Ttr.3) trị cuống họng đau (Tư Sinh Kinh).
2. Phối Liệt Khuyết (P.7) trị liệt mặt (Tư Sinh Kinh).
3. Phối Bộc Tham (Bq.61) + Phi Dương (Bq.58) + Phục Lưu (Th.7) + Túc Tam Lư (Vi.36) + Xung Dương (Vi.42) trị chân teo, chân tê, chân mất cảm giác (Tư Sinh Kinh).
Châm Cứu:
Châm xiên 0, 5 - 1 thốn. Cứu 1 - 3 tráng - Ôn cứu 5 - 10 phút.