Y HỌC CỔ TRUYỀN

NGUYÊN TẮC TRỊ LIỆU KINH CÂN

Thiên ‘Bì Bộ Luận’ ghi: “Phàm Lạc Mạch của 12 Kinh đều hiện ra vùng bì (da)” (TVấn 56, 9). Nói cách khác huyệt của các Lạc ở bên ngoài thuộc về kinh Cân. Do đó điều trị Lạc mạch (tức phần Dương của cơ thể) theo ý của thiên ‘Thọ Yểu Cương Nhu’: “...Nếu Âm bệnh ở tại Dương phận thì châm huyệt ở Lạc mạch” (LKhu 6, 6), chủ yếu là trị về kinh Cân.

Khi điều trị kinh Cân:

+ Cách chung cần tìm cho được những điểm đau (A Thị Huyệt) để châm và châm lần lượt các A Thị Huyệt cho đến khi có hiệu quả thì thôi. (Chi tiết điều trị, xin xem ở mục Điều Trị của từng đường kinh).

+ Dùng phép Phần Châm + Kiếp Thích: sau khi châm xong phối hợp thêm cứu.

Thiên ‘Kinh Cân’ (LKhu 11) hướng dẫn:

· Kinh Cân Túc: Cứu (Phần châm ) + A Thị Huyệt.

· Kinh Cân Thủ: Cứu (Phần châm) + Kiếp Thích.

(Ghi chú: theo Linh Khu: Kiếp thích là đoạt khí nhanh).

Tuy nhiên nên phân ra 2 trường hợp sau:

1- Thực: Tà khí xâm nhập vào Kinh Cân, da thịt... làm cho Kinh Cân bị Thực mà phần Lý bên trong ( gân xương = Kinh Chính) bị hư (Tà khí thịnh thì chính khí suy) . Trường hợp này điều trị bằng cách:

2- Hư: Tà khí sau khi vào kinh Cân chuyển vào kinh Chính làm cho kinh Chính bị Thực mà kinh Cân lại bị Hư.

Trường hợp này điều trị bằng cách:

(Xem thêm chi tiết ở từng đường kinh).

Nếu dựa vào phép châm theo mùa mà thiên ‘Tứ Thời Khí’ (Linh Khu 19) hướng dẫn, có thể lập thành phác đồ sau:

Như vậy, điều trị ở kinh Cân, phải chú ý đến:

+ Vùng cơ thể: bì phu, cơ nhục.

+ Tình trạng Hư, Thực.

Cần chú ý đến các hướng dẫn của thiên ‘Thọ Yểu Cương Nhu’ như sau:

(“Thầy thuốc phải thẩm đoán về Âm Dương để biết cách xử trí vê việc châm, phải nắm được gốc bệnh bắt nguồn từ đâu để cho việc châm thuận được cái lý của nó...” (Linh Khu 6, 3).

(“Do đó ta biết được rằng bên trong có Âm Dương thì bên ngoài cũng có Âm Dương” (Linh Khu 6, 4).

(“Cho nên mới nói rằng nếu Âm bệnh ở tại Âm phận thì châm huyệt Vinh (Huỳnh) và huyệt Du thuộc Âm, nếu dương bệnh ở tại Dương phận thì châm huyệt Hợp thuộc Dương, nếu Dương bệnh ở tại Âm phận thì châm huyệt Kinh thuộc Âm, Nếu Âm bệnh ở tại Dương phận thì châm huyệt ở Lạc mạch” (LKhu 6, 6).