HOA ĐÀ (141 ? – 208)
Hoa Đà, tự
Nguyên Hóa, lại có tên Phu, sống VÀO thời Tam Quốc. Ông là người nước Bái (nay
là tỉnh An Huy, Trung Quốc). Ông thông y thuật toàn diện, giỏi ngoại khoa, thủ
thuật (mổ xẻ), được ngươi sau tôn xưng là ‘Ngoại Khoa Thánh Thủ, ‘Ngoại khoa
tỵ tổ).
Thuở nhỏ ham đọc sách, tuổi trẻ du học ở Từ Châu, thông hiểu Kinh Thư và Dưỡng sinh. Tể tướng Trần Khuê và Thái úy Huỳnh Uyển của nước Bái từng tiến cử và mời Hoa Đà ra làm quan, đều bị ông từ chối. Ông quyết chí học thuốc cứu đời, trừ bệnh tật cho quần chúng.
Ông hành nghề khắp các vùng nay là các tỉnh An Huy, Giang Tô, Sơn Đông, Hà Nam, rất được nhân dân kính mến. Thừa tướng nhà Hán là Tào Tháo bị bệnh nhức đầu, trị lâu không khỏi, triệu Hoa Đà đến điều trị. Ông dùng phép châm trị (chích kim), chứng nhúc đầu hết ngay. Tào Tháo cử ông làm Thị y (ở gần luôn bên ḿnh để chăm sóc sức khoẻ), ông không bằng ḷng chỉ phục vụ một người, xin ra về không trở lại. Tào Tháo tức giận, giết hại ông.
Hoa Đà không những tinh thông châm cứu, mà ở các khoa phụ sản, tiểu nhi, nội khoa tạp bệnh và kư sinh trùng bệnh… đều thấu hiểu đến nơi đến chốn.
Thành tựu lớn nhất của ông là ngoại khoa. Ông đă phát minh Ma Phí Tán và thi hành thủ thuật giải phẫu bụng của bệnh nhân (đă bị gây tê nhờ tác dụng của Ma Phí Tán) để trị liệu. Theo sử sách chép lại, ông có thể cắt bỏ cục bướu, may ruột, may bụng cho bệnh nhân. Đối với nhũng bệnh nội khoa, châm cứu và uống thuốc không khỏi, ông dùng thủ thuật trị liệu, trước hết cho bệnh nhân dùng rượu uống bột Ma Phí, đợi bệnh nhân mất hết tri giác như say rượu, mổ bụng ra, có bướu th́ cắt bỏ; nếu đau dạ dày hoặc ruột thi cắt bỏ chỗ bệnh, xong rửa sạch may lại, trên vết mổ đắp một loại thuốc cao. Bốn năm ngày sau, vết mổ lành. Trong ṿng một tháng, bệnh nhân có thể khôi phục sức khoẻ.
Từ thế kỷ thứ hai, thứ ba, Hoa Đà đă phát minh y thuật này, so với các y khoa gia phương Tây biết sử dụng thuốc gây mê đă sớm hơn trên 1600 năm.
Như thế Hoa Đà chẳng những là người thứ nhất của Trung Quốc mà c̣n là người
thứ nhất trên thế giới đă sử dụng thuật gây mê để giải phẫu bụng con người.
Hoa Đà c̣n rất xem trọng tập luyện thể dục. Ông nh́n nhận là vận động vừa phải
có thể trợ giúp tiêu hóa, thông sướng khí huyết, chẳng những dự pḥng được bệnh tật,
lại có thể kéo dài tuổi thọ. Đó là đạo lư ‘hộ xu bất đố, lưu thủy bất hủ (chốt cửa không bị mối mọt, nước chảy không hôi thối). Và ông đă mô phỏng động tác của hổ, nai, gấu, vượn, chim, sáng tạo bài thể dục ‘Ngũ Cầm Hí’. Đệ tử của ông là Ngô Phổ kiên tŕ tập luyện bài này sống đến trên 90 tuổi, tai vẫn thính, mắt vẫn sáng, răng vẫn chắc. Ông viết rất nhiều sách y, rất tiếc không được lưu truyền, đó là một tổn thất lớn lao cho nên y học Trung Quốc. Hiện tại c̣n thấy ‘ Trung Tàng Kinh’, ‘Hoa Đà thần
Y bí truyền’, v..v.. đều là ngươi sau mượn tên tiếng, không phải tự tay ông viết ra. Ông
truyền dạy ba đệ tử: Phàn A giỏi châm cứu, Ngô Phổ viết ‘Ngô Phổ Bản Thảo’, Lư Đang Chi viết ‘Lư Đang Chi Dược Lục’. Hiện nay, người nghiên cứu tư tưởng học thuật của Hoa Đà chỉ là tham khảo sách vở của học tṛ ông thôi.
DANH Y