NGUYỄN ĐẠI NĂNG
(Không
rơ năm sinh năm mất)
Quê ở xă Hiệp Sơn, huyện
Kinh Môn (nay thuộc xă Hiệp Sơn – An Lưu, huyện Kịn Môn tỉnh Hải Hưng). Giữ
chức Tảnhị ở Thái y viện phụ trách coi Thái y viện. Dùng châm cứu chữa bệnh
cho nhiều người, được Hồ Hán Thương rất yêu mến. Ông đă soạn quyển ‘Châm Cứu
Tiệp Hiệu Diễn Ca’ bằng thơ Nôm để phổ biến rộng răi phương pháp châm cứu. Đây
là quyển sách châm cứu đầu tiên ở Việt Nam.
Nội dung tác phẩm tŕnh
bầy bằng ca nôm, thể lục bát là chính, có lẫn chữ Hán. Sách có nhiều đoạn, mỗi
đoạn đề cập đến từng vấn đề nhưng tŕnh bầy liên tiếp, không phân thành
chương. Có thể chia thành 4 phần:
Phần I: Phân xích thốn,
biên thần huyệt quốc ngữ ca: phần mở đầu có đề cập đến việc dùng Ngải cứu và
tác dụng của phép cứu, việc kiêng kỵ, cách phân tấc đo để lấy huyệt, những
huyệt cấm châm, cấm cứu, cách làm cho vết cứu lở ra và cách trị các vết lở do
cứu gây nên. Phần cuối bàn về huyệt Cao hoang, Tứ hoa, Hoạn môn, Kỵ túc mă, Mỗ
tự.
Phần II: Tổng Luận Kinh Sử
Chư Bệnh Dụng Huyệt Quốc Ngữ Ca. bàn về việc điều trị 26 loại bệnh chứng bằng
châm cứu.
Phần III: Tổng Luận Chứng
Huyệt Ca. bàn chung việc dùng huyệt trị 103 loại bệnh.
Phần IV: Thập Nhị Mạch
thuộc Lục Phủ Ngũ Tạng Quốc Ngữ Ca: nói về kinh mạch và vị trí huyệt, các
huyệt thuộc mạch Đốc, Nhâm, huyệt vùng đầu mặt, ngực bụng, lưng huyệt thuộc 12
kinh mạch, 6 kinh ở tay, 6 kinh ở chân.
Phần Cuối: Phụ lục của
Thái y viện đời Hậu Lê bằng chữ Hán về kinh mạch và vị trí huyệt, phần dưới
viết bằng dạng thơ.
|