NGUYỄN QUƯ
(Không rơ năm sinh năm mất)
Quê xă Xuân Dục, tỉnh Hải
Dương (nay thuộc tỉnh Hưng Yên). Nguyên là Giám sinh, được bổ làm tri huyện Tiên
Minh, sau đó được thăng làm Tham Nghị xứ Yên Quảng, học được y thuật chính
truyền, trị bệnh rất giỏi, xem mạch rất tinh tường. Tính t́nh vui vẻ, năm 70
tuổi vẫn khỏe mạnh. Về tai trị bệnh của ông, được Phạm Đ́nh Hổ thuật lại trong
‘Vũ Trung Tùy Bút’ như sau: “Anh trai ta là Phạm Tôn Kiện, có vợ bị chứng sản
hậu đau bụng có ḥn cục, cụ Nguyễn Quư bảo sắc Toàn Đương quy 1 lạng, mai thêm 3
chỉ Nhục quế, uống vào khỏi bệnh ngay. Học tṛ hỏi cụ sao không lập thành bài?
Cụ bảo rằng huyết gặp hàn th́ ngưng lại, gặp nóng th́ tan ra, chỉ cần 2 vị là
khỏi, không cần lập thành bài. Anh thứ của tôi, vợ bị bệnh, uống lầm vị Đại
hoàng, bụng phát trướng, khát, đại tiểu tiện đều bí, mời cụ Nguyễn Quư án mạch,
cụ bảo không sao, chỉ cho uống Dương sâm 1 lạng, Ngưu tất 5 chỉ, Phụ tử 3 chỉ.
Uống xong là tiêu ngay. Nho sinh Nguyễn Viện bị phù thũng đă phát mê sảng, cụ
cho uống 1 thang Phụ Tử Lư Trung Thang, thêm Đại hoàng để cho hạ lợi cũng khỏi
ngay. Cụ xem mạch cho giám sinh Nguyễn Thảng, biết rằng sang năm sẽ bị bệnh
nặng, xem mạch cho anh thứ ba của tôi, biết rằng 3 năm nữa sẽ chết, sau đó quả
nhiên đều đúng. C̣n nhiều việc công hiệu nữa không kể hết được. Xem đó th́ biết
cụ Nguyễn Quư xem mạch rất tinh tường”.
Qua các câu chuyện trên cho
thấy Nguyễn Quư trị bệnh có 3 đặc điểm:
1- Toa thuốc dùng ít vị.
2- Dùng Phụ tử để giải Đại
hoàng hoặc dùng cả hai vị đó cùng lúc.
3- Đông y cho rằng Sâm có
tác dụng bổ dưỡng, ông lại dùng không phải để bổ mà để lợi tiểu.
|