THÀNH VÔ KỶ (1063 – 1156)
Ông là người
thời Tống, Kim, ở Liêu thành (nay là Liêu thành Tây, Sơn Đông). Niên hiệu Tĩnh
Khang (1126). Theo y học sử, ông là nguồn thứ nhất chú thích ‘Thương hàn luận’
của Trọng Cảnh trong tác phẩm ‘Chú giải Thương hàn luận’ và ‘Thương hàn minh lư
luận’ của ḿnh. Ông con nhà Nho y, học y từ nhỏ, minh mẫn, đọc nhiều, nhớ dai. Ở
tuổi thanh niên, ông đă là danh y của Trung nguyên. Khoảng những năm cuối đời
Kim (1146-1148) ông bị người Kim ép rước ông đến Lâm Hoàng (nay là Lâm Tây, Nội
Mông) trị bệnh cho gia đinh họ. Có người thấy ông tuổi gần chín mươi ở đất ấy
đang chẩn trị cho dân chúng ‘bách vô nhất thất’ (trăm bệnh không sẩy một).
Đối với các sách thuốc cổ điển như ‘Nội Kinh’, ‘Nam Kinh’ ông đều có nghiên cứu sâu xa; riêng đối với ‘Thương hàn luận’ của riêng Trọng Cảnh, ông càng nghiên cứu đến nơi đến chốn.
Bắt đầu năm ba mươi tuổi, ông chuyên chú nghiên cứu học thuyết ‘lục kinh’ căn cứ trên các sách ‘Tố Vấn’, ‘Linh Khư', ‘Nạn Kinh’, tiến hành chú thích toàn diện bộ ‘Thương hàn luận’. Ông đă để ' ra hơn bốn mươi năm để soạn thảo sách ‘Chú giải thương hàn luận’. Rồi để phát huy nguyên ư của riêng Trọng Cảnh, ông viết thêm quyển ‘Thương Hàn Minh Lư Luận’.
Sách ‘Chú Giải Thương Hàn Luận’ là một quyển chú thích ‘Thương hàn luận’ (của Trọng Cảnh) ra đời sớm nhất hiện c̣n đến ngày nay Sách này trung thụt với nguyên văn của Trọng Cảnh, căn cứ trên thuyết của ‘Nội Kinh’ và ‘Nạn Kinh’; từ điều một, chú thích, lấy ‘Kinh’ giải ‘luận’, lấy ‘luận’ chứng ‘Kinh’, phân tích ‘lục kinh’ và ‘phương luận’ hết sức tường tận, soi sáng cho các nhà chú thích và người đọc đời sau, cho nên được giới y gia đời sau trọng vọng.
Sách ‘Thương Hàn Minh Lư Luận’ chủ yếu từ góc độ của ‘Chứng’ mà tham thảo nội dung của ‘Thương hàn luận, phân tích bệnh tượng và bệnh lư của năm mươi loại bệnh thương hàn, như Phát nhiệt, ố hàn, hàn nhiệt, hư phiền, súc huyết, lao, v.v... Lời luận bao quát: thích nghĩa, bệnh nhân (nguyên nhân), bệnh lư, phân h́nh, giám biệt và phép tự không giống nhau, v.v... Từ đó có thể thấy Thành Vô Kỷ chẳng những là người đầu tiên chú giải ‘Thương hàn luận’, mà cũng là nhà y học nghiên cứu tinh thâm học thuyết Trọng Cảnh.
Hơn tám trăm năm nay, sách của ông được y gia các đời tôn sùng, ảnh hưởng rất là sâu xa, trở thành sách tham khảo không thể thiếu trong việc nghiên cứu sách ‘Thương hàn luận’ của người học thuốc.
DANH Y