VƯƠNG THÚC H̉A
(Không rơ năm sinh năm mất)
Họ Vương Thúc,
tên Hi, người Sơn Dương, Cao B́nh thời Ngụy, Tấn (nay là Sơn Đông, Vi Sơn, Trâu
Huyện), là ngươi biên soạn sớm nhất quyển Mạch Kinh’, hiện c̣n của Trung Quốc.
Ông xuất thân ở gia đ́nh nghèo, cần mẫn ham học, tánh t́nh trầm tĩnh, thích đọc
sách kinh, sử, nhất là sách y học. Nhờ vậy, ông thấu hiểu phép dưỡng sinh,
nghiên cứu nhiều về chẩn đoán và xem mạch.
Năm 220, nhờ tinh thông y thuật ông được làm Thái y lệnh. Công nguyên năm 265, Tư
Mă Viêm lập nhà Tấn, ông lui về làng. Ôâng cống hiến cho nền y học Trung Quốc chủ yếu ở hai mặt: một mặt chỉnh lư tư liệu về mạch học của các đời trước đời Tây Tần, soạn ra quyển ‘Mạch kinh’, mặt khác, biên chép lại quyển ‘Thương Hàn Tạp Bệnh Luận’ của Trang Trọng Cảnh để lại.
Chẩn mạch (bắt mạch) là một phương pháp trọng yếu trong Trung y để đoán bệnh tật, phương pháp này có từ lâu trong lịch sử. Nhưng ở thời xưa, phép chẩn mạch thường chỉ là thầy truyền dạy kín cho học tṛ mà thôi, v́ thế mà số tư liệu chuyên môn bí truyền có liên quan đến mạch học ấy, thường là rời rạc mà không thống nhất. Để đề cao một
bước tính chuẩn xác của sự chẩn mạch, Vương Thúc Ḥa tập trung toàn bộ các luận thuật về mạch học của các y gia như Biển Thước, Hoa Đà, Trương Trọng Cảnh, v.v... và các sách ‘Nội Kinh’, ‘Nạn Kinh’, rồi kết hợp với kinh nghiệm lâm sàng chỉnh lư thành một bộ ‘Mạch kinh’ 10 quyển. Đến đây, phương pháp và lư luận về mạch học đă được hệ thống hóa.
Mạch Kinh là quyển sách viết về mạch học sớm nhất hiện c̣n của Trung Quốc. Quyển này trước tiên nói rơ về mạch lư, kết hợp sinh lư, bệnh lư và chứng trạng để tiến hành nghiên cứu dễ bề ứng dụng lâm sàng, kế đó là cải tiến mạch pháp, chỉnh lư luận thuật về mạch pháp của các y gia Biển Thước, Hoa Đà, Trương Trọng Cảnh. Trong sách c̣n tường thuật phương pháp phân biệt h́nh trạng của mạch (mạch tương), qui nạp thành 24 loại h́nh trạng, đồng thời nêu ra để so sánh các h́nh trạng mạch tương tự, giúp cho y sinh dễ nắm khi học tập.
Quyển ‘Mạch Kinh’ ra đời đến nay, luôn được y gia các thời đại xem trọng, chẳng nhũng là một cống hiến rất lớn cho sự phát triển nền y học cổ đại của Trung Quốc, mà c̣n có một ảnh hưởng nhất định đến nền y học thế giới, đă từng truyền đến các vùng A Rập, Châu Âu và Châu Á.
Sau khi Trương Trọng Cảnh viết xong ‘Thương Hàn Tạp Bệnh Luận’, do không ngừng chiến tranh loạn lạc, đến thời Tây Tần, sách này đă thất lạc không c̣n đủ bộ. Để cho bộ sách vĩ đại này khỏi mai một, Vương Thúc Ḥa bèn t́m sưu tập các thiên sách tản mác, tiến hành chỉnh lư, đính chính và bổ sung. Bộ sách nhờ vậy mà c̣n được lưu truyền đến nay. Y gia các đời sau đối với sự cống hiến lớn lao của Vương Thúc Ḥa đều đánh giá ông rất cao. Ông c̣n trân trọng mười phần ‘Đạo dưỡng sinh’, đề xướng qui luật ẩm thực, không nên ăn quá no, quá tạp, mùa hè ăn ít những thực phẩm béo mỡ, sống, lạnh. Chủ trương ư nghĩa ‘y học dự pḥng’ của ông đến ngày nay vẫn có ư nghĩa hiện thực nhất định vậy.
DANH Y