Thiên năm mươi mốt: THÍCH TỄ
Hoàng Đế hỏi:
Xin cho biết rơ sự nhất định
của phép thích nên nóâng, nên sâu thế nào? [1]
Kỳ Bá thưa rằng:
Thích ở cốt, đừng làm
thương đến Cân, thích ở Cân đừng làm
thương đến nhục, thích ở nhục, đừng
làm thương đến mạch, thích ở mạch đừng
làm thương đến b́, Thích ở b́, đừng làm
thương đến nhục, thích ở nhục đừng
làm thương đến Cân, thích ở Cân đừng làm
thương đến Cốt (1) [2].
Xin cho biết rơ [3]
Thích ở cốt đừng làm
thương đến Cân...là nói nếu chậm vừa đến
nhục đă thôi ngay. mà chưa vào đến Cân “Thích
ở nhục đừng làm thương đến
mạch” là nói nếu chậm vừa đếm mạch đă
thôi, mà chưa vào đến nhục. “Thích ở mạch đừng
làm thương đến b́” là nói: nếu châm vừa đến
b́ đă thôi, mà chưa vào đến mạch [4].
Như nói: ‘thích ở b́ đừng làm
thương đến nhục, là bệnh ở trong b́,
châm cũng chỉ để vào đến trong b́, đừng
phạm vào đến nhục. Nói: “thích ở nhục đừng
làm thương đến Cân... là v́ hễ quá nhục
thời sẽ tới cân ngay. Nói thích ở cân đừng
làm thương đến cốt...” là v́ hễ quá cân
thời sẽ tới cốt ngay. Đó tức là trái.
(Đoạn trên này nói về phép thích,
cốt ở chừng mực không nên bất cập
hoặc thái quá) [5].
Mạch đạt mà huyết ít, là do
mạch có phong khí, nước uống vào ít, huyết không
có sự trợ ích [6].
Phàm thực, là do ở khí hút vào, hư
là do ở khí tiết ra. Khí thực là nhiệt, khí hư là
hàn [7].
Nếu dùng châm để tả
thực, thời tay tả làm rộng ở huyệt
vừa châm ra. Nếu dùng châm để bổ hư,
thời tay tả làm vít ở huyệt vừa châm lại
(1) [8].
|