Thiên bảy mươi chín: ÂM DƯƠNG LOẠN LUẬN
Hoàng Đế nói rằng:
Tam dương là “Kinh” Nhị
dương là Duy, Nhất dương là du bộ. Nhân đó
biêt chung thủy của năm Tàng (1). [1]
Tam dương là Biểu, Nhị âm là
Lư, Nhất Aâm là chí tuyệt (cuối cùng), hợp với
hối sóc, sẽ đầy đủ cái chính lư về
sự sinh trưởng (1). [2]
Hoàng Đế hỏi:
Về Tam
dương, Thái dương là Kinh. Tam dương mạch đến
Thủ Thái âm, Huyền, Phù, mà không Trầm. [3]
Phàm gọi là
Nhị dương, tức là Dương minh. Mạch đến
Thủ Thái âm, Huyền mà Trầm, Cấp, không Cổ, v́
nhiệt phát bệnh, sẽ chết (1). [4]
Nhất
dương là Thiếu dương. Mạch đến
Thủ Thái âm, trên liền với Nhân nghinh, Huyền,
Cấp không dứt… Đó là bệnh ở Thiếu
dương. Chuyển về âm thời chết (2). [5]
Tam âm là một
cơ quan chủa của sáu Kinh. Nó giao với Thái
dương, nếu mạch phụ, (Cổ), không phù
thế là không liên lạc được với Tâm và
Thận. [6]
Nhị âm đến
Phế, khí sẽ về Bàng quang, ngoài liền với
Tỳ, Vị (1). [7]
Nhất âm đến
một ḿnh, kinh tuyệt, khí phù không “Cổ”, và Câu mà
Hoạt (2). [8]
Sáu mạch đó,
lúc là Aâm, lúc là Dương, thay đổi giao hỗ với
nhau, thông với năm Tàng, hợp với Aâm Dương, đến
trước là chủ, đến sau là khách. [9]
Nhị
dương, Nhất âm, chủ bệnh, không thắng,
Nhất âm, mạch nhuyễn mà động, chín khiếu đều
trầm (3). [10]
Tam
dương, Nhất âm; Thái dương mạch thắng,
Nhất âm không thể ngăn, bên trong làm rối loạn năm
Tàng, bên ngoài hiện ra chứng kinh, hăi (1). [11]
Nhị âm,
Nhị dương, bệnh ở Phế. Thiếu âm
mạch Trầm, thắng Phế, thương Tỳ, ngoài
thương tứ chi. [12]
Nhị
dương đều đến, bệnh ở Thận,
chửi mắng đi liền, điên tật và cuồng
(2). [13]
Nhị âm,
Nhất dương; bệnh sinh ra bởi Thận. Aâm khí
dẫn lên phía dưới Tâm Quản; Không khiếu vít
lấp không thông, tứ chi ră rời (1). [14]
Nhất âm,
Nhất dương mạch Đại, thế là Aâm khí đến
Tâm, trên dưới không thường, ra vào không biết,
cổ họng khô ráo. Bệnh tại Tỳ thổ (2). [15]
Nhị
dương, Tam âm, đều có cả chí âm. Aâm không tới
được với Dương, Dương không tới
được với Aâm. Aâm, Dương đều
tuyệt, Phù là huyết giả, Trầm là ung nùng. [16]
Aâm Dương
đều thịnh, dưới tới Aâm Dương, trên
từ tỏ rơ, dưới tới tờ mờ, chẩn
quyết sống chết, hợp với đầu năm
(1). [17]
|