MẠCH TẾ
(²Ĩ ¯ß - THIN PULSE, SLENDER PULSE.- POULS FIN
A- ĐẠI CƯƠNG.
- Sách ‘Nội Kinh’ có chỗ ghi là mạch Tế có chỗ lại ghi là mạch Tiểu.
- Sách ‘Mạch Kinh’ chỉ có mạch Tế, không có mạch Tiểu.
- Sách ‘Mạch Học Giảng Nghĩa’ giải thích: “Tế hoặc Tiểu là dựa theo h́nh tượng mà nói, tự nghĩa của nó không khác biệt nhiều...”.
- Sách ‘Trung Y Chẩn Đoán Học Giảng Nghĩa’ ghi: “Hà- Mộng-Giao nói: Tiểu tương phản với Đại, gọi là Tế th́ mạch Tiểu tức là mạch Tế.”
B- H̀NH TƯỢNG MẠCH TẾ.
- Chương ‘H́nh Trạng Chỉ Hạ Bí Quyết’ (M. Kinh) ghi: “Mạch Tế nhỏ, lớn hơn mạch Vi”.
- Sách ‘Chỉnh Gia Chính Nhân’ ghi: “Mạch Tế nghĩa là nhỏ, h́nh tượng như sợi dây, mạch Vi th́ lờ mờ khó thấy c̣n Tế th́ rơ ràng, dễ thấy“.
- Sách ‘Mạch Ngữ ‘ ghi: “Mạch Tế th́ nhỏ, thẳng mà mềm, ứng dưới tay như sợi tơ, chỉ”.
- Sách ‘Trung Y Học Khái Luận’ ghi: “Mạch Tế như sợi dây nhỏ mà mềm’.
H̀NH VẼ BIỂU DIỄN MẠCH TẾ.
- Sách ‘Mạch Chẩn’ ghi: “H́nh vẽ mạch Tế dưới đây (so sánh với mạch Đại cho dễ thấy):
C- NGUYÊN NHÂN PHÁT SINH MẠCH TẾ.
- Sách ‘Chẩn Gia Khu Yếu’ ghi: ”Mạch Tế là do huyết bị lạnh, khô, hư, không đủ để làm cho đầy vậy “.
- Sách ‘Trung Y Chẩn Đoán Học Giảng Nghĩa’ ghi: ”Mạch Tế do khí huyết đều hư, không đủ để thúc đẩy mạch hoặc do thấp tà ngăn trở mạch đạo gây ra”.
D- MẠCH TẾ CHỦ BỆNH.
- Thiên ‘Mạch Yếu Tinh Vi Luận’ (T. Vấn 17) ghi: ”Thấy mạch Tiểu mà sắc mặt không đổi mới là bệnh - Mạch Tế th́ khí ít”.
- Thiên ‘B́nh Nhân Khí Tượng Luận’ (T. Vấn 18) ghi: ”Mạch ở bộ xích lạnh mà Tế là chứng ăn xong th́ đi tả ngay“.
- Thiên ‘Ngọc Cơ Chân Tạng Luận’ (T. Vấn 19) ghi: “Mạch Tế, da lạnh, hơi thở ngắn, đại tiểu tiện đều tiết lợi, không ăn uống được là chứng Ngũ Hư”.
- Thiên ‘Tam Bộ Cửu Hậu Luận’ (T. Vấn 20) ghi: “H́nh thể thịnh mà mạch Tế, thiếu hơi không đủ để thở là bệnh đang nguy”.
- Thiên ‘Thông B́nh Hư Thực Luận’ (T. Vấn 28) ghi: “Phụ nữ nuôi con, bị bệnh nhiệt mà mạch Tiểu là thế nào? - Kỳ Bá trả lời: Tay chân nóng th́ sống, tay chân lạnh th́ chết”.
- Chương ‘Biện Thái Dương... Trị’ (TH. Luận) ghi: “Thương hàn đă 5-6 ngày, đầu ra mồ hôi, hơi sợ lạnh, tay chân lạnh, vị quản đầy, miệng không muốn ăn, đại tiện bón, mạch Tế, đó là dương hơi bị kết”.
- Chương ‘Ngũ Tạng Phong Hàn... Trị’ (KQY. Lược) ghi: “Mạch đến Tế mà nép vào xương là chứng tích”.
- Chương ‘Thủy Khí Bệnh... Trị’ (KQY. Lược) ghi: “Mạch Thiếu dương Tiểu, mạch Thiếu âm Tế, nam th́ tiểu khó, nữ th́ kinh nguyệt không thông”.
- Chương ‘Tŕ Tật Đoản Trường Tạp Mạch’ (M. Kinh) ghi: “Mạch Tiểu là huyết thiếu, bệnh ở Tâm”.
- Chương ‘B́nh Tam Quan Bệnh Hậu Tịnh Nghi Trị’ (M. Kinh) ghi: “Mạch ở thốn khẩu mà Tế th́ phát sốt, nôn mửa”.
- Chương ‘Biện Tam Bộ Cửu Hậu Mạch Chứng’ (M. Kinh) ghi: “Mạch ở bộ quan dao động mà ở bộ xích và thốn lại Tế là có tích lănh ở ngực, bụng, trưng hà, tích tụ, muốn ăn thức ăn nóng”.
- Sách ‘Trung Y Học Khái Luận’ ghi: “Mạch Tế thấy ở chứng khí suy, chứng thấp”.
- Sách ‘Trung Y Chẩn Đoán Học Giảng Nghĩa’ ghi: “Mạch Tế chủ khí huyết đều hư, hư lao, khí huyết dồn xuống”.
- Sách ‘Mạch Học Giảng Nghĩa’ ghi: “Mạch Tế chủ huyết hư, thiếu hơi, tiêu chảy, kiết lỵ, thấp tư, xương đau, bụng và dạ dầy đau, nôn mửa, sán hà, tích lănh, hồi hộp”
|
Tả Thốn TEÁ Hồi hộp, mất ngủ. |
Hữu Thốn TẾ Nôn mửa |
|
Tả Quan TẾ Can âm khô kiệt. |
Hữu Quan TẾ Tỳ hư, đầy trướng. |
|
Tả Xích TẾ Tiêu chảy, kiết lỵ, di tinh. |
Hữu Xích TẾ Hạ tiêu lạnh, suy. |
E- MẠCH TẾ KIÊM MẠCH BỆNH.
- Thiên ‘B́nh Nhân Khí Tượng Luận’ (T. Vấn 18) ghi: “Mạch Tiểu, Thực mà cứng là bệnh ở bên trong . Mạch Tiểu Nhược mà Sáp là bệnh đă lâu ngày”.
- Thiên ‘Tam Bộ Cửu Hậu’ (T. Vấn 20) ghi: “Mạch của cửu hậu đều Trầm, Tiểu mà cách tuyệt nhau, là âm, chủ về mùa đông, sẽ chết vào khoảng nửa đêm”.
- Thiên ‘Thông B́nh Hư Thực Luận’ (T. Vấn 28) ghi: “Bệnh điên th́ sao? Kỳ Bá đáp: Thấy mạch Đại mà Hoạt th́ lâu ngày sẽ tự khỏi, nếu thấy mạch Tiểu Cấp mà cứng, sẽ chết không chữa được”.
- Thiên ‘Bệnh Năng Luận’ (T. Vấn 46) ghi: “Người bị bệnh Vị ung quản phải chẩn đoán bằng cách nào? Kỳ Bá đáp: Chẩn bệnh đó, nên xét ở mạch của Vị, sẽ thấy Trầm Tế, Trầm Tế là do có khí nghịch”.
- Thiên ‘Đại Kỳ Luận’ (T. Vấn 48) ghi: “Mạch của Thận thấy Tiểu mà Cấp, mạch của Tâm thấy Tiểu mà Cấp, không bật lên, đều là chứng hà. Mạch của Thận thấy Tiểu, bật lên tay mà lại Trầm là chứng trường tiết có máu. Mạch của Can thấy Tiểu và Cấp sẽ phát ra chứng giản khiết và co quắp. Tâm và Can... thấy mạch Tiểu, Trầm, Sáp là chứng trường tiết”.
- Chương ‘Thương Hàn Lệ’ (TH. Luận) ghi: “Mạch ở 2 bộ xích và thốn đều Trầm Tế là kinh Thái âm bị bệnh. Nói xàm, cơ thể hơi sốt, mạch Phù Đại, tay chân nóng th́ sống, tay chân lạnh th́ chết”.
- Chương ‘Biện Kinh Thấp Tư Bệnh Mạch Chứng’ (TH. Luận) ghi: “Thái dương bệnh phát sốt, mạch Trầm mà Tế là chứng kính (co rút). Thái dương bệnh, các khớp đau nhức mà phiền táo, mạch Trầm Tế là chứng thấp tư”.
- Chương ‘Biện Thái Dương... Trị’ (TH. Luận) ghi: “Thái dương bệnh th́ phải sợ lạnh, phát sốt, nay lại tự ra mồ hôi mà không sợ lạnh, phát sốt, mạch ở bộ quan lại Tế Sác, đó là do thầy thuốc dùng phép thổ (làm cho ói) mà gây ra. Trường hợp bị kết hung, ăn uống như thường, kiết lỵ, mạch thốn Phù, mạch quan Tiểu (Tế) Trầm, Khẩn là chứng tạng bị kết, trên lưỡi có rêu trắng trơn th́ khó chữa. Thái dương bệnh, dùng phép hạ để chữa... nếu thấy mạch Tế Sác th́ đầu chưa hết đau”.
- Chương ‘Bệnh Thiếu Dương... Trị’ (TH. Luận) ghi: “Thương hàn mà mạch Huyền Tế, đầu đau, phát sốt là thuộc về Thiếu dương”.
- Chương ‘Biện Thiếu Âm... Trị’ (TH. Luận) ghi: “Thiếu âm mắc bệnh, thấy mạch Trầm, Tế, Sác là bệnh ở lưng, v́ vậy, không thể phát hăn. Thiếu âm mạch Vi, Tế, Trầm chỉ muốn nằm, ra mồ hôi, không phiền táo, 5-6 ngày sau lại đi lỵ, phiền táo mà không ngủ được th́ chết”.
- Chương ‘Kinh Thấp Yết Bệnh Mạch Chứng’ (KQY. Lược) ghi: “Thái dương bệnh, các khớp đau nhức mà phiền táo, mạch Trầm mà Tế là chứng thấp tư”.
-Chương ‘Huyết Tư Hư Lao... Trị’ (KQY.Lược) ghi : “ Đàn ông b́nh thường mà thấy mạch Hư, Nhược, Tế, Vi th́ thường ra mồ hôi trộm”.
-Chương ‘Thủy Khí Bệnh... Trị’ ( KQY.Lược) ghi : “Mạch Thiếu dương Tiểu, mạch Thiếu âm Tế, đàn ông th́ tiểu khó, đàn bà th́ kinh nguyệt không thông”.
-Chương ‘Ngũ Tạng Phong Hàn ... Trị’ (KQY.Lược) ghi : “Mạch đến Tế mà nép vào xương là chứng tích”.
-Chương ‘Đờm Ẩm Khái Thấu ... Trị’ (KQY.Lược) ghi : “ Mạch Phù mà Tế, Hoạt là chứng thương ẩm”.
-Chương ‘B́nh Tam Quan ...Nghi’ (M.Kinh) ghi : “Mạch ở bộ quan Tế, Hư là bụng đầy”.
-Chương ‘Biện Tam Bộ Cửu Hậu Mạch Chứng’ (M.Kinh) ghi: “Mạch ở bộ xích Tế Vi th́ đại tiện lỏng”.
-Chương ‘Tạp Bệnh’ (M.Kinh) ghi : “Mạch Huyền Tiểu (Tế) là chứng hàn tiết - Âm tà xâm nhập th́ thấy mạch Trầm Tế”.
- Sách ‘Tần Hồ Mạch Học’ ghi: “Mạch Tế chủ bệnh khí suy, hư lao, - Tả thốn Tế th́ hồi hộp, mất ngủ .- Tả quan Tế là Can âm bị hao ṃn .- Tả xích Tế là tiết tả, kiết lỵ, di tinh. Hữu thốn Tế là khí suy, nôn mửa - Hữu quan Tế th́ Vị bị hư, đầy trướng. Hữu xích Tế là hạ nguyên bị lạnh”.
- Sách ‘Mạch Học Giảng Nghĩa’ ghi: “Mạch Tế Sác là nhiệt, Tế Khẩn là hàn, Tế Trầm là thấp tư, khớp đau. Tế Nhược là ra mồ hôi trộm. Tế Vi là tiêu chảy do hàn. Tế Huyền là Can hư.Tế Sáp là huyết hư, phản vị”.
G- MẠCH TẾ VÀ ĐIỀU TRỊ
- Chương ‘Biện Thiếu Âm Bệnh Mạch Chứng Tịnh Trị’ (TH. Luận) ghi: “Thiếu âm mạch bệnh, thấy mạch Trầm, Tế, Sác là bệnh ở lưng, v́ vậy không thể dùng phép phát hăn”.
- Chương ‘Biện Quyết Âm... Trị’ (TH. Luận) ghi: “Tay chân quyết lănh, mạch Tế muốn tuyệt th́ cho uống bài Đương Quy Tứ Nghịch Thang (Đương Quy, Thược Dược, Quế Chi, Tế Tân, Chích Thảo, Thông Thảo, Đại Táo)”.
- Chương ‘Ngược Bệnh Mạch Chứng Tịnh Trị’ (KQY. Lược) ghi: “Sốt rét ... mạch Huyền, Tiểu (Teá), Khẩn, dùng phép hạ th́ bớt”.
- Chương ‘Hung Tư Tâm Thống... Trị’ (KQY. Lược) ghi: “Chứng hung tư, suyễn thở, ngực lưng đau, ngắn hơi, mạch ở thốn khẩu Trầm mà Tŕ, bộ quan th́ Tiểu, Khẩn, Sác, cho uống bài Quát Lâu Giới Bạch Bạch Tửu Thang (Quát Lâu, Giới Bạch, Bạch Tửu)”.
- Chương ‘Phụ Nữ Nhâm Thần Bệnh Mạch Chứng Trị’ (KQY. Lược) ghi: “Phụ nữ mạch ở bộ xích Tiểu, Nhược, khát nước không ăn được, là (dấu hiệu) có thai, cho uống bài Quế Chi Thang (Quế Chi, Bạch Thược, Cam Thảo, Sinh Khương, Đại Táo)”.
- Chương ‘Y Gia Quan Miện’ (HTYTT. Lĩnh) ghi: “Mạch Tế Sác là rất hàn, cho uống bài Phụ Tử Lư Trung Thang hoặc bài Bát Vị Địa Hoàng Hoàn (Thục Địa, Hoài Sơn, Sơn Thù, Đơn B́, Trạch Tả, Bạch Linh, Nhục Quế, Phụ Tử) - Bộ hữu thốn Trầm Tế mà Hoạt Sác, nóng âm ỉ trong xương, cho uống bài Tứ Vật Thang (Đương Quy, Thục Địa, Bạch Thược, Xuyên Khung) thêm Địa Cốt B́, - Mạch bộ hữu thốn Trầm Tế mà không Sác, cho uống bài Tứ Quân Tử Thang (Nhân Sâm, Bạch Linh, Bạch Truật, Cam Thảo) thêm Hoàng Cầm, Hoàng Kỳ”.
H- MẠCH TẾ QUA CÁC LỜI BÀN
- Sách ‘Chẩn Tông Tam Muội’ ghi: “Mạch Tiểu, Nhược tuy là do nguyên khí không đủ, nhưng Tiểu mà ấn tay xuống vẫn không thấy suy, ấn lâu vẫn có lực lại là do thực nhiệt cố kết. Nếu mạch Tiểu mà lại thấy triệu chứng nhiệt là kháng thịnh, đó là mạch và chứng nghịch nhau. Cũng có người b́nh thường mà lại thấy mạch âm ở cả 6 bộ hoặc ở 1 tay thiên về Tiểu. Nếu do bệnh mà thấy mạch Tế Tiểu th́ tùy theo thấy ở bộ nào mà phải điều lư cho thích hợp chứ không thể bỏ qua. Nếu thấy mạch Tiểu Nhược ở Nhân Nghinh là vệ khí bị suy, thấy ở thốn khẩu là dương không đủ, thấy ở bộ xích là âm không đủ. Hễ sau khi bệnh mà thấy mạch Nhược Tiểu là chính khí tuy bị hư nhưng tà khí cũng đă lui, v́ vậy bệnh sẽ khỏi. Nếu Tiểu mà kiêm Hoạt, Thực, Phục không phải là chứng thực nhiệt uất kết ở bên trong hay sao? Kinh có ghi: “Xem mạch thấy Hoạt, Tiểu, Khẩn mà Trầm là bệnh càng nặng ở trong”. Lại ghi thêm: “Ôn bệnh mà sốt cao, mạch lại Tế, Tiểu tay chân nghịch lănh th́ chết. Đàn bà nuôi con mà bệnh nhiệt, mạch lại Tiểu, nếu chân tay nóng th́ sống, chân tay lạnh th́ chết. Mạch Tiểu mà chân tay lạnh th́ khó chữa, tay chân nóng th́ dễ chữa. Bụng đau thấy mạch Tiểu mà Tŕ th́ dễ chữa, nếu thấy Đại mà Cấp th́ khó chữa. Ăn không tiêu, tiêu chảy, tiêu sống phân mà thấy mạch Vi Tiểu liên lạc th́ sống, nếu cứu cấp th́ chết. Xem trên đây th́ thấy rơ chỗ quan trọng của mạch chứng thuận nghịch vậy. Sách ‘Nội Kinh’ có ghi về mạch Tế như sau: “Mạch Tế là khí ít”-”Mạch Tế nép vào xương là chứng tích “-”Mạch ở bộ xích lạnh mà Tế là chứng ăn vào đi tiêu ngay “-”Đầu đau mà mạch Tế Hoăn là chứng trúng thấp”, xem đó th́ thấy rơ là do âm tà, v́ vậy các chứng Vị bị hư, biếng ăn, bụng đau, tiêu chảy, thấp tư, chân yếu, mồ hôi tự ra, đều thấy có mạch Tế, chỉ khác nhau là kiêm Phù hoặc kiêm Trầm ở bộ thốn hoặc bộ xích mà thôi. Nếu người thường mà thấy mạch Tế, Nhược, Tiểu là do lo nghĩ quá độ, hại đến chân nguyên mà ra. Nếu h́nh thịnh mà mạch Tế, thiếu hơi không đủ để thở hoặc bệnh nhiệt mà mạch Tế, tinh thần mê muội th́ đều là mạch không ứng với bệnh, v́ vậy, không thể bàn như mạch Hư Tế được”.
- Sách ‘Mạch Ngữ'‘ ghi: “Mạch Tế th́ nhỏ, thẳng mà mềm, ứng dưới ngón tay như sợi tơ chỉ, v́ vậy, nên gặp ở người già yếu, huyết khí đều suy, hoặc tinh bị tổn thương, tự ra mồ hôi hoặc thấp khí làm hại thân, hoặc bị kiết kỵ làm cho âm bị thoát, hoặc đầu đau thể hư lạnh hoặc vị bị hư, bụng trướng, hoặc mắt hoa, gân suy yếu. Sách ‘Mạch Kinh’ có ghi: “Mạch Tế Tiểu là huyết khí bị suy, có các triệu chứng đó là thuận, nếu không có các triệu chứng đó là nghịch. V́ vậy các chứng chảy máu mũi, nôn mửa, bụng trướng mà thấy mạch Trầm Tế là sống. Lo nghĩ mệt nhọc quá độ cũng thấy mạch Tế. Cách chữa phải ôn bổ. Tuổi tráng niên mà sức mạch Tế là không hợp với h́nh thể vậy. Mạch đến như Tế hoặc do th́nh ĺnh gặp phải hàn lănh, kinh lạc ủng trệ, v́ vậy có mạch Trầm Tế v́ kinh khí không đều đạt làm cho mạch Tế, do đó, không thể lầm cho là hư rồi dùng phép ôn bổ sẽ làm cho tà khí cố kết. Cao-Cổ-Phong có nói : “Mạch Tế tất Trầm, chỉ nên kiêm Hoạt là dư âm mạch, người b́nh thường hay có. Nếu thấy kiêm Sác, Huyền là mạch của chân nguyên khô kiệt, không chữa được”.
- Sách ‘Trung Y Học Khái Luận’ ghi: “Các chứng hư lao tổn mà thấy mạch Tế th́ bệnh nặng”.
- Sách ‘Trung Y Chẩn Đoán Học Giảng Nghĩa’ ghi: “Người thường thấy mạch Tế Nhược là do lo nghĩ quá độ, thương tổn chân nguyên. Nếu h́nh thịnh, mạch Tế, hơi không đủ để thở hoặc bệnh nhiệt, tinh thần mờ tối, mạch Tế, là mạch và bệnh không tương hợp, đều thuộc về chứng nguy”.
- Khi so sánh giữa mạch Tế và mạch Vi, Đường-Tôn-Hải nhận xét như sau : “Mạch Vi chủ khí hư hơn là huyết hư, c̣n mạch Tế chủ huyết hư hơn là khí hư v́ khí hư nên mạch nhảy không có sức c̣n huyết hư th́ mạch nhỏ”.
I- CÁC Y ÁN MẠCH TẾ
Y Án Mạch HUYỀN - TẾ - SẮC
(Trích trong ‘Vương Thị Y Án’).
“Họ Thạch th́nh ĺnh bị trướng bụng, 1 tuần sau th́ làm mủ ở giữa rốn. Thầy thuốc ngoại khoa cho đó là trường ung dùng thuốc ôn bổ gây ra ho mà không ngủ được, trong bụng đau thắt, đờm thấy xanh đỏ, đại tiện không thông. Vương-Mạch-Anh chẩn bệnh thấy mạch Huyền,Tế mà Sác, môi đỏ sẫm, khát nước, liền nói: “Xem mạch th́ thấy là chân âm quá hư, các vị thuốc như Hoàng Kỳ, Bạch Truật, Đương Quy, Nhục Quế đều cấm dùng. Cho uống bài Cam Lộ Ẩm (Tỳ Bà Diệp, Thục Địa, Mạch Môn, Chỉ Xác, Nhân Trần, Sinh Địa, Thiên Môn, Thạch Hộc, Chích Thảo, Hoàng Cầm ) thêm Tăng Dương Sâm, Thiên Hoa Phấn, Bối Mẫu, Hạnh Nhân, Đông Qua Tử th́ đờm ho dần hết ... Thầy thuốc ngoại khoa đó nói rằng chứng bệnh này rất kỵ các vị thuốc có tính nhuận và tiết tả, không được dùng nhiều. Mạch-Anh nói: Âm hư th́ dịch táo, tân dịch không sinh ra được, khi cần c̣n cần không được huống ǵ lại c̣n câu nệ, không biết thông biến sao? Vẫn dùng phương thuốc cũ nhưng bỏ bớt vị Hạnh Nhân, Hoa Phấn, Bối Mẫu, thêm Tri Mẫu, Bách Hợp, Hợp Hoan. Quả nhiên các chứng đều giảm bớt, ít lâu sau, rốn đóng vẩy rồi khỏi hẳn”.
Y Án Mạch TẾ Lưỡi Trắng
(Trích trong ‘Ai Lu Y Án’).
“Một người bị đau bụng, kiết lỵ, đi lỵ ngày đêm không nhất định, ra mồ hôi lạnh, tay chân lạnh, mạch Tế, lưỡi trắng là do thử thấp nhiệt kết trệ lại. Bệnh đă 5 ngày không giảm. Người bệnh hay uống rượu làm cho Tỳ bị hư, tà không thể hóa nhiệt để tiết ra được v́ thế hay thấy ra mồ hôi nhiều, làm cho dương khí bị hại, kiết lỵ làm hại âm huyết. Phàm bụng đau mà lư cấp hậu trọng th́ cách chữa phải nên dùng phép thông. Miệng khô, phiền táo, bí tiểu th́ cách trị phải nên thanh, thấm. Chứng này là do Tỳ dương vốn đă kém nên không vận hóa được, tà trệ chưa động th́ chính khí đă hư, thành ra phải bó tay. Tạm dùng phép ôn trung, thêm sơ tà hóa trệ. Dùng Phụ Tử (cheá) 2g, Kiến Khúc 6g, Xích Linh 12g, Mộc Hương 1,2g, Hoàng Liên (sao rượu) 2g.
Chẩn lần hai: Kiết lỵ đă thấy giảm phân nửa, trắng đỏ lẫn lộn, tay chân ấm, ít ra mồ hôi, lưỡi trắng, rêu lưỡi nhờn như cũ, lư cấp hậu trọng đă bớt, xem mạch thấy Trầm Tế, trong bụng c̣n đau. Đây là Tỳ hư, thấp thử kết trệ nên chưa vận hóa được. Dùng phép ôn trung vận tà. Dùng Phụ Tử (chế) 2g, Hậu Phác 2,8g, Hoàng Liên 1,2g, Bạch Truật 4g, Can Khương 2g, Pḥng Phong 4g, Mộc Hương 1,2g, Chỉ Thực 2,8g, Đơn B́ 4g, Xích Linh 12g.
Khám lần ba: Kiết lỵ giảm nhiều, rêu lưỡi đă đổi, hết đau bụng, tiểu tiện đỏ, tượng mạch thịnh lên, muốn ăn cơm. Trung dương đă vận động th́ c̣n lo ǵ tà trệ không hóa, dùng phép ḥa trung: Bạch Truật 6g, Kiến Khúc 6g, Hậu Phác 2,8g, Biển Đậu 12g, Cát Cánh 2g, Nhục Quả 1,6g, Hoạt Thạch 12g, Ư Dĩ Nhân 12g. Bệnh khỏi”.
|
MẠCH HỌC |