14. Viêm gan truyền nhiễm không vàng da
Biện chứng đông y: Mộc uất thừa thổ, gan tỳ thất điều.
Cách trị: Sơ can thực tỳ, giải uất điều khí.
Đơn thuốc: Gia vị thư can ẩm.
Công thức: Tử đan sâm 10g (sao rượu), Hàng bạch thược 10g (sao
rượu), Phiêu bạch truật 9g (sao đất), Tây chỉ xác 6g (sao cám), Xuyên uất kim
6g, Thanh bì 5g (sao dấm), Bắc sài hồ 5g, Chích cam thảo 6g, Mạch nha (sao) 9g,
Sinh bắc tra 6g, Kê nội kim 5g. Sắc uống mỗi ngày 1 thang.
Hiệu quả lâm sàng: Ngô X, nữ 50 tuổi, ngực nặng tức, đầu mỏi,
bụng đầy, đầu váng mắt hoa, tay chân yếu, lúc đói thì tay run tim hồi hộp,
ǎn vào thì tim đập nhanh thêm, ợ ra mùi dầu, đi ngoài mỗi ngày nhiều lần.
Kiểm tra: gan to 2 ngón, phản ứng Maclagan 9 đơn vị, phản ứng Hanger (+++),
transaminase 400 đơn vị. Bệnh nhân tỳ vị nguyên hư, hay phát sinh mờ mắt,
bụng chướng, phân lỏng. Viêm gan mắc lại, gan to sườn phải đau chướng, mạch
hư huyền hoãn, chất lưỡi nhạt dày. Nguyên nhân bệnh là tỳ hư thấp khốn,
can mộc không phát huy được cái ưu của nó, "can có tà, khí của nó
chảy ở 2 bên sườn", "gan to, ắt nghịch vị bức yết, bức yết ắt khô
cách trung, làm cho sườn đau". Tà chính tương bác, can tỳ thương tổn,
nên dùng phép sơ can thực tỳ, vận hóa khí cơ. Cho uống "gia vị thư can
ẩm". Uống hơn 50 thang, các chứng đều hết. Kiểm tra lại chức nǎng gan
đều bình thường.
Bàn luận: "Gia vị thư can ẩm" là bài thuốc bổ mà không
cần kíp, sơ mà không kích, đã dùng nhiều đều có công hiệu. Sau khi dùng
thuốc "Gia vị thư can ẩm" mấy ngày, nếu như đau ở vùng sườn phải
vẫn lan ra phía lưng, tay chân mỏi, đêm ngủ nóng hầm hập ra mồ hôi, can âm
bất túc can khí tán mà không kim, hư dương tản ra mà không thu lại, có thể
dùng tiếp Dưỡng can ẩm gồm: Tử đan sâm 10g (sao rượu), Hàng bạch thược 10g,
Sơn thù du 6g (bỏ hạch), Thanh bì 5g (sao dấm), Xuyên uất kim 5g, Mẫu lệ 12g
(sắc trước), Mạch nha (sao), Chích cam thảo 5g. Bài này làm thu tán, tǎng sự
nuôi dưỡng, tức là theo cái nghĩa "cấp thì phải hoãn, tán thì phải thu,
tổn thì phải ích". Đối với bệnh nhân can uất tì hư, tinh thần ngưng
uất mà có các triệu chứng kiểu viêm gan không hoàng đảm như trên thì phải
nghĩ đến Sài hồ đạt uất cánh việt hư dương, lại nghĩ đến Bạch truật,
vận tì hữu thương can âm, cam toan liễu âm, bài này như thế là được.
|