04. Viêm não do virus
Biện chứng đông y: Thấp nhiệt nội uẩn, đờm nhiệt hỗ kết, che mờ
tâm khiếu.
Cách trị: Thanh nhiệt lợi thấp, hóa đờm khai khiếu.
Đơn thuốc: Tuyên thanh giải uất thang.
Công thức: Hoắc hương 12g, Bội lan 12g, Pháp bán hạ 12g, Qua lâu
(vỏ) 18g, Hoàng liên 9g, Hoàng cầm 12g, Chi tử 12g, Thiên trúc hoàng 10g, Uất
kim 12g, Thạch xương bồ 9g, thủy trúc như 12g, Lục nhất tán 30g. Sắc uống mỗi
ngày 1 thang.
Hiệu quả lâm sàng: Chu XX, nữ, 32 tuổi, xã viên. Ngày 26-4-1980 sơ
chẩn. Bệnh nhân phát bệnh từ 10 hôm trước, nhức đầu, sốt, nôn, dần dần chi
dưới bên phải khó cử động, kèm run rẩy, hôn mê cấm khẩu, đại tiểu tiện
không tự chủ. Đã điều trị tại bệnh viện công xã địa phương, sau lại
đưa đến một bệnh viện ở Trùng Khánh để chẩn đoán và điều trị nhưng
không có hiệu quả rõ rệt... Chuyển đến viện chúng tôi, chẩn đoán viêm não
do virus, đưa sang khoa đông y điều trị. Khám thấy rêu lưỡi vàng, gốc lưỡi
bẩn, mạch nhu sác. Bệnh là thấp nhiệt nội trở, đờm nhiệt hỗ két, che mờ
tâm khiếu. Nên dùng phép thanh nhiệt lợi thấp, hóa đờm khai khiếu. Dùng
"Tuyên thanh giải uất thang". Uống được 2 thang các chứng trên thấy
giảm, người tỉnh nhưng còn chưa nói được. Lại tiếp tục dùng bài thuốc
trên có bổ sung thêm Chí bảo đơn. Dùng liền 3 thang, lúc này đã ra khỏi
trạng thái hôn mê, cũng đã nói được ít lời về bệnh tình, chân tay đã
cử động được, tự trở dậy đại tiểu tiện được. Uống tiếp 3 thang nữa cơ
bản đã hồi phục, mấy ngày sau thì người nhà đã đưa về quê, nửa tháng
sau người nhà viết thư báo rằng bệnh đã khỏi hẳn, đã tham gia việc đồng
áng.
Bàn luận: Trong bài "Tuyên thanh giải uất thang" có các vị
Bội lan, Hoắc hương là thuốc phương hương hóa trọc, Trúc hoàng, Pháp bán
hạ, Trúc nhự để thanh thấp hóa đờm, Uất kim, Qua lâu (vỏ), Thạch xương bồ
giải uất, tuyên tí, lợi khiếu, Chi tử, Hoàng liên, Hoàng cầm thanh tâm hỏa,
tiết nhiệt, trừ phiền, Lục nhất tán thanh nhiệt, sinh tân, lợi thấp, có thể
làm cho thấp tà bị tống ra ngoài theo nước tiểu. Phối hợp các vị trên thì
có tác dụng hóa thấp tiết nhiệt, thanh tâm lợi khiếu hóa đờm, làm khỏi
bệnh.