Biện chứng đông y: Dương của ngực không hưng phấn lên được đờm
ứ làm tắc đường lạc.
Cách trị: Tuyên tí thông dương, khoát đàm khư ứ.
Đơn thuốc: Ôn đảm thang gia vị.
Công thức: Phục linh 15g, Pháp hạ 9g, Trần bì 9g, Trúc nhự 9g, Chỉ
thực 12g, Qua lâu xác 30g, Giới bạch 9g, Giáng hương 15g, Đan sâm 15g, Xuyên
khung 15g, Hồng hoa 9g, Quế chi 9g, Bạch truật 15g. Sắc uống, mỗi ngày 1 thang.
Hiệu quả lâm sàng: Chu XX, nam, 60 tuổi, công nhân. Một tháng gần
đây sau mỗi lần lao động nặng nhọc thì lại thấy vùng trước tim đau đớn
kiểu đè nén, một lần có thể kéo dài tới hơn 10 phút, kèm đầu váng, ho,
nhiều đờm. Vì đau ngực kịch liệt thêm ra mồ hôi lạnh 4 giờ liền nên ngày
18 tháng 5 nǎm 1977 phải vào viện cấp cứu, Điện tâm đồ cho thấy nhịp tim
thể hang, động mạch vành không cung cấp đủ máu cấp tính. Sau khi nhập viện
tiêm bắp 50mg dolantin, thở oxy thì đỡ đau, sau đó thường cho dùng
0,2aminophyllin, mỗi ngày 3 lần ngậm dưới lưỡi viên trinitroglycerin. Đông y
hội chẩn thấy người bệnh sắc mặt xanh tím, ra mồ hôi, vẻ ngoài khổ sở,
chất lưỡi đỏ nhạt, có ban ứ, rêu lưỡi bẩn, mạch tượng huyền hoạt. Có
tiền sử hút thuốc lá, uống rượu, có tiền sử viêm phế quản mạn tính, là
hung dương không hưng phấn lên được, đờm trọc ứ tắc, cần phải trị bằng
truyền lý thông dương, khử đàm hóa trọc, hoạt huyết hóa ứ. Cho dùng
"Ôn đảm thang gia vị". Sau khi uống 3 thang, hết đau ngực, uống hết 6
thang thì rêu lưỡi đỡ vàng bẩn đỡ ho. Sau đó lại xuất hiện chứng thở
dốc, đêm ngủ mộng mị nhiều. Dùng bài trên mà thêm các thứ ích khí an
thần: Thái tử sâm 30g, Viễn chí 9g, Bá tử nhân 12g, Dạ giao đằng 30g. Uống
xong thì đêm ngủ yên. Sau đó lại đau lưng, đêm đi đái nhiều nên lại
thêm các thuốc bổ thận như Tiên linh tì 9g, Thỏ ti tử 15g. Dùng thuốc gia
giảm hơn 3 tháng, chưa thấy tim trở lại đau thắt, làm điện tâm đồ nhiều
lần thấy đã khôi phục như thường.
Bàn luận: Bệnh động mạch vành thuộc các phạm trù "chân tâm
thống" "khuyết tâm thống", "hung tí tâm thống". Phần lớn
do tâm dương không chấn, khí trệ huyết ứ hoặc đờm trọc làm tắc tâm lạc
mà ra. Trong việc thu nhận bệnh nhân động mạch và để điều trị thường phát
hiện thấy đờm trọc chính là một nguyên nhân trọng yếu dẫn đến sự phát
sinh bệnh động mạch vành, nhất là ở miền nam mưa nhiều, ẩm thấp, đờm trọc
thành bệnh. Trên lâm sàng phàm gặp các hiện tượng tim hồi hộp, ngực đau
bức bối, đầu váng, đờm nhiều, buồn nôn, rêu lưỡi dầy bẩn, mạch huyền
hoạt hoặc kết đều thuộc về "đờm" đối với những bệnh nhân đó,
điều trị bằng "Ôn đảm thang gia vị", tất cả đều có hiệu quả tốt
đẹp.