ch khí
kiện tì, hóa ứ hành trệ.
Đơn thuốc: Sâm linh tán.
Công thức: Đảng sâm 40g, Ngũ linh chi 15g. Sắc uống mỗi ngày 1 thang.
Hiệu quả lâm sàng: Hà XX, 43 tuổi, công nhân, sơ chẩn ngày 3-5-1978.
Bệnh nhân mắc bệnh từ 10 nǎm trước, có lúc đau bụng trên, thường đau sau
khi ǎn uống, mỗi nǎm trung bình lên cơn 1-2 lần, mỗi lần kéo dài 10-20 ngày.
Sau tháng 12/1977 dạ dày đau chướng mỗi ngày nặng, thường ợ hơi, đã dùng
nhiều thuốc tây giảm đau chống co thắt nhưng không giảm. Tháng 1/1978 vào
bệnh viện điều trị. Soi dạ dày thấy: niêm mạc ở đường cong lớn và đường
cong nhỏ trắng đỏ xen kẽ, chủ yếu là trắng, miệng đường cong nhỏ niêm mạc
hang vị có điểm xuất huyết, xung huyết, nhu động tǎng, khi nhu động niêm mạc
có hiện tượng lật ra, chẩn đoán là viêm teo dạ dày mạn có sa niêm mạc dạ
dày. Phân tích dịch vị và chụp X quang với bari sunfat đều phù hợp với chẩn
đoán trên. Hai tháng nằm bệnh viện đã trị bằng đông, tây y vẫn không giảm
được đau, phải xuất viện, tìm chỗ chữa. Khám thấy vị quản đau chướng, ǎn
xong thì càng đau chướng kịch liệt, sợ ấn, không muốn ǎn uống, tay chân bải
hỏai. Đó là tì khí bất túc, vị trệ huyết ứ. Nên trị bằng phép kiện tì
ích hí, hóa ứ thông trệ. Dùng bài "Sâm linh tán". Uống được 5
tháng, vị quản hơn giảm đau. Thấy thuốc công hiệu bèn tiếp tục uống 18 thang
nữa, vị quản cơ bản hết đau, miệng hết khô, thang nữa thì hoàn toàn hết
đau vị quản, mỗi bữa ǎn được trên dưới 200g cơm, không còn cảm giác khó
chịu gì khác. Sau đó cǎn dặn chú ý việc ǎn uống, tránh các thức ǎn rang
nướng, dùng xen "Sâm linh tán" cho đến tháng 8 nǎm 1978 kiểm tra lại:
soi dạ dày thấy niêm mạc hết các biến đổi bệnh lý, phân tích dịch vị thấy
acid bình thường, X quang có bari sunfat dạ dày và tá tràng đều không thấy
gì khác thường. Sau khi khỏi bệnh gần 2 nǎm, hỏi lại chưa thấy tái phát.
Bàn luận: Người xưa từng nói: Nhân sâm rất sợ Ngũ linh chi, đem
hai vị thuốc này mà phối ngũ là tương uý. Đảng sâm có tác dụng giống
Nhân sâm, mà trên thực tiễn lâm sàng đã thấy, Đảng sâm và Ngũ linh chi
dùng chung, chữa nhiều ca viêm dạ dày, loét dạ dày ỏư thể tì hư huyết ứ,
đều có tác dụng rất tốt, cần nghiên cứu thêm.