n quá nhiều táo đen, ngưng tụ thành ra tích.
Cách trị: Tiêu đạo công tích.
Đơn thuốc: Gia vị tiếu thừa khí thang.
Công thức: Chế xuyên phác 9g, Sinh sơn tra 15g, Thần khúc 15g, Sinh
mạch nha 15g, Chỉ thực 9g, Sinh địa hoàng 9g, Binh lang 15g.
Mỗi ngày một thang, sắc hai nước, chia ra 3 lần mà uống. Buồn nôn và nôn
mửa thì thêm Chế bán hạ 9g, Trần bì 9; Bụng chướng thì thêm Lai phục tử
15g; đại tiện táo bón thì thêm Nguyên minh phấn 9-15g; chảy máy dạ dày thêm
Thiến thảo cǎn 9g, Ngẫu tiết 15g.
Hiệu quả lâm sàng: Những nǎm vừa qua tổng cộng có 7 ca sỏi táo dạ
dày đã được điều trị bằng bài thuốc này, tất cả đều là bệnh nhân nội
trú. Trước khi điều trị các bệnh nhân đều có bệnh sử ǎn quá nhiều táo,
và đã được chụp X quang bari sunfat chẩn đoán chắc chắn, sau khi trị, mọi
chứng đều hết, kết quả khỏi hẳn 5 ca, thuyên giảm 2 ca. Biên XX, nǎm, 57
tuổi, ngày 30-11-1970, do bụng trên đau chướng đầy 1 tháng mà vào viện. Một
tháng trước bệnh nhân ǎn táo tươi ước 40-50 quả, và 2 quả thị, ǎn xong
thì thấy bệnh trên đau kéo dài, đầy chướng khó chịu, nửa tháng nay bệnh
càng nặng. Kiểm tra X quang thấy trong dạ dày có 3 cục to bằng hạt đào cho
đến bằng nắm tay, mật độ không đều, có thể di động, có hình ảnh vết
loét ở bờ cong nhỏ. Chẩn đóan là sỏi táo dạ dày và loét ở bờ cong nhỏ.
Tiền sử nói chung không có gì đặc biệt. Khám thấy: bệnh nhân gầy gò trông
có dáng đau ốm lâu ngày, chất lưỡi hồng nhạt, rêu mỏng, mạch nhược, tim
phổi bình thường, cơ bụng mềm, dưới mũi ức sờ thấy một cục 7x4 cm, cứng,
ấn đau nhẹ, di động được, chưa sờ thấy gan lách. Vào viện đến ngày thứ
5, bắt đầu điều trị bằng đông y. Biện chứng đông y cho là ǎn quá nhiều
táo ngưng tụ thành ra tích, phép trị là tiêu đạo công tích, dùng bài trên
5 ngaỳ bắt đầu đi ngoài ra táo, sau đó một tuần tổng cộng đã bài xuất
hơn một chục cục to bằng hạt đào, uống thuốc hai tuần thì ra sạch. Kiểm tra
X quang thấy hết cục, loét cũng khỏi.
Bàn luận: Bệnh này ngày xưa gọi là "bạo chứng", "quả
tích", dùng bài này điều trị 7 ca đều là do ǎn quá nhiều táo sống
lạnh mà ra, ngoài một ca có bệnh sử tì vị hư nhược, các ca khác đều khoẻ
mạnh vô bệnh, có thể thấy ǎn một lúc nhiều táo là nguyên nhân sinh bệnh
này. Trị bệnh này theo nguyên tắc của "Nội kinh" là "kiên thì
bóc, lưu thì công, kết thì tán, khách thì trừ". Cho dùng Gia vị tiểu
thừa khí thang, trong đó Chỉ thực để tiêu bĩ, Hậu phác làm hết đầy, Sơn
tra, Thần khúc, Mạch nha để tiêu đạo, Bình lang, Đại hoàng để công kiên
hạ tích, đủ tiêu tích. Bài này đơn giản, rẻ tiền hữu hiệu, hơn hẳn phẫu
thuật, có thể áp dụng rộng rãi.