96. Viêm dạ dày mạn tính và loét hành tá tràng
Biện chứng đông y: Cam khí phạm vị.
Cách trị: Sơ can lý khí, hòa vị tiêu thực.
Đơn thuốc: Gia vị tam hương thang.
Công thức: Hương phụ 25g, Mộc hương 5g, Hoắc hương 15g, Trần bì
15g, Phật thủ 15g, Tam tiên 45g, Lai phụ tử 40-50g, Bình lang phiến 10g, Cam thảo
10g.
Sắc uống, mỗi ngày 1 thang. Với người tì hư thấp vượng, thêm Bạch truật,
Phục linh; với người tì khí hư, thêm Đảng sâm; với người trung tiêu hư
hàn, thêm Sa nhân, Thảo đậu khấu; với người huyết ứ ở vị, thêm Bồ hoàng,
Linh chi; với người ǎn tạp, lưỡi chua, thì thêm Ngoã lǎng tử, người vị
nhiệt, thêm Sinh thạch cao, Hoàng cầm; người ǎn uống vẫn bình thường, thì
bỏ Tam tiên, Lai phục tử; người vô tâm hạ bĩ (tắc ở bụng trên) thì bỏ Binh
lang phiến; người vị âm hư thì giảm các vị lý khí một cách thích đáng,
thêm Thiên hoa phấn, Thốn đông.
Hiệu quả lâm sàng: "Gia vị tam hương thang" đã được dùng
nhiều nǎm trên lâm sàng, nếu kết hợp với tình trạng của mỗi bệnh nhân mà
có gia giảm thích đáng, đều có thể thu được kết quả tốt, nói chung uống
1-2 thang đã thấy rõ hiệu quả, uống tiếp vài thang nữa là có thể khỏi hẳn.
Bàn luận: "Gia vị tam hương thang" là bài thuốc chú trọng
lý khí để thuận khí cơ. Hành khí có thể hoạt huyết, hoạt huyết có thể
giảm đau. Khí huyết thông điều, chướng đau sẽ hết. Bài thuốc tuy có vị lý
khí với liều lượng lớn, nhưng thực tiễn lâm sàng đã chứng minh thuốc không
dẫn tới hao khí, nói chung sử dụng không có hại gì. Nguyên nhân gây bụng
chướng đau phần lớn là do khí trệ. Hơn nữa trong bài thuốc, các vị lý khí
phần nhiều là các vị bình hoà, không gây ra thương tổn lớn đối với chính
khí. Đương nhiên, bài này không phải là bài thuốc bổ ích, cho nên đúng
bệnh rồi thì ngừng dùng, không được dùng lâu dài.