Y ÁN

.

32- TIÊU CHẢY DO THẬN VÀ TỲ

(Trích trong "Lý Luận 32 Bệnh Án của Lê Đức Thiếp, Việt Nam).

Người  bệnh nữ, 25 tuổi. Bệnh gần một tháng, ngày  đi tiêu 3 - 4 lần, phân lỏng, khi ỉa, bụng đau, khát nước, cứ sáng sớm đi tiêu phân lỏng, khó thở, kinh nguyệt không đến. Mạch tay phải Trầm, Tiểu (Tỳ khí hàn), mạch tay trái Trầm, không lực, Thận khí suy.

Chẩn đoán: Thận tả, liên hệ Tỳ tả một nửa.

Biện chứng: Bệnh nhân này tiêu lỏng ngày 3 – 4 lần, có đau bụng, khát nước mà mạch Trầm Tiểu và Khẩn ở Tỳ là bệnh tả thuộc Tỳ. Nhưng bệnh kéo dài hàng vài tháng là gốc bởi Thận vì mạch Thận Trầm không lực. Đau bụng là Tỳ hàn, khát nước không phải là nhiệt khát mà vì tiêu nhiều và lâu ngày làm cho tân dịch khô cạn, phải uống để bù trả. Nếu chỉ có Tỳ tả mà không gốc bởi Thận thì bệnh tả này lâu ngày sẽ phát bệnh như lạnh chân tay, bụng đầy, không muốn ăn, suy yếu dần đi. Tuy nhiên, bệnh lại không tiến triển như vậy mà lại chuyển sang đi tiêu mỗi ngày một lần vào lúc sáng sớm, gọi là ‘Ngũ canh tiết tả’, ‘Ngũ canh Thận tả’, mỗi ngày cứ đầu canh năm lại đi tiêu là bệnh thuộc Thận, nhưng thật ra Thận tả đã hư hàn từ trước rồi mới biến chứng ra Tỳ tả rồi lại quy vào Thận tả. Khi đã chuyển sang Thận tả thì Tỳ khí lại  có phần thắng thế nên mới ăn ngủ bình thường. Vậy bệnh này là Thận tả liên hệ Tỳ tả nửa phần.

Xử phương: Đậ u đen (sao  tồn tính) 16g, Biển đậu (sao bỏ vỏ) 12g, Phá cố chỉ 12g, Sa nhân 12g, Hắc khương  12g, Cám thuốc 12g. Sắc uống. Cho uống 3 thang 1 tuần. Khám lại thấy bệnh đã đỡ, phân đi bình  thường, hơi rắn, bụng còn hơi đau, mạch đã bình. Cho uống tiếp như đơn cũ, bỏ Biển đậu, thêm Tiểu hồi 8g, để ôn thông Thận khí. Uống 4 thang /tuần.

Khám lại thấy bệnh đỡ nhiều, cho uống giống đợt hai, bỏ vị Sa nhân. Uống 4 thang /tuần. Bệnh khỏi hẳn, hết đau bụng đi ngoài lúc sáng sớm, chỉ còn đau lưng (mới bị từ hôm qua). Theo thang thuốc trên, bỏ Biển đậu, Cám thuốc, Sa nhân, thêm Hương phụ 8g, Củ riềng 4g. Uống 3 thang/ tuần. Khám lần sau, bệnh khỏi hẳn.

Bài thuốc này ý nghĩa giống như bài Tứ Thần Hoàn trị Thận tả nhưng thêm phần bổ ôn Tỳ.

YKHOANET

, In trang này   J

Y HỌC CỔ TRUYỀN VIỆT NAM
Design by HT MEDSOFT
CXem trang tốt nhất ở độ rộng màn hình 1024 x 768 -- Trình duyệt  Internet Explorer 5.0 trở về sau

http://www.yhoccotruyen.htmedsoft.com/yan/YANVEHETHIEUHOA/TIEUCHAYDOTHANVATY.htm